Toen de eerste lockdown vorig jaar gaande was zagen we ineens tal van voordelen. Vooral het thuiswerken klonk als toekomstmuziek in de oren. Ik heb afgelopen jaren veel mensen begeleid die maar wat graag thuis wilde werken, al was het maar een dag in de week. Vaak kregen ze daarvoor niet de ruimte, omdat een leidinggevende zich dan afvroeg of het de productiviteit zou schaden. Nu veel mensen thuis móeten werken, blijkt dat de productiviteit er niet per se onder lijdt. Sterker nog, sommige mensen worden juist productiever van de rust in huis. Geen lastige collega’s die de kamer inlopen met onzinnige vragen (dan doen de kinderen nu en daar zijn we wat assertiever tegen). Teams-vergaderingen blijken ook een stuk efficiënter dan face to face bijeenkomsten. Ik heb nu al een paar keer meegemaakt dat we twee uur vergaderen in de planning hadden staan en na anderhalf uur al klaar waren. Alleen maar voordelen dus. Of toch niet?

Pislink op andere weggebruikers

‘Ik mis de file…’ Iemand sprak laatst deze woorden uit en ik zag dat hij bloedserieus was. Ik peinsde even. File, een woord dat doet denken aan iets van vroeger. Iets dat je wel eens meemaakte, maar waarvan je nu niet meer precies weet wat het gevoel is dat daarbij hoort. File is de blauwe lijn op Google Maps die ineens oranje kleurt (of erger nog, rood). Bij een file wist je meteen hoe laat het was: te laat voor je volgende afspraak. File, een fenomeen dat de ergste woede uit de krochten van je ziel kon bevrijden. Je werd pislink op al die andere weggebruikers. Hoe haalden ze het in hun hoofd om precies nu te gaan reizen? Net nu jij naar huis wilde. En wie was er verantwoordelijk voor het ontstaan van deze ‘ramp’? Hoe was het mogelijk dat je soms een kwartier stilstond en dan ineens weer ging rijden zonder dat je nog iets van een oorzaak zag, ramptoerist die je was. File, een raadselachtig verschijnsel uit een ver verleden.

Toch blijkt die verschrikkelijke file ook een positieve functie vervuld te hebben voor werkend Nederland. Het is een beetje zoals de slappe automatenkoffie op de gang van het kantoor. De Nespresso thuis is beter, maar het praatje over de vakantie, Ajax of die vreselijke hond van de buurvrouw moeten we nu missen. De file markeert het moment van huis naar het werk of andersom. Naast de ergernis geeft de file ook ruimte voor reflectie op de dag die voor of achter je ligt. De file is het moment om even verzorgd te worden door naar muziek, een luisterboek of een interessante podcast te luisteren. Balsem voor je beschadigde ziel. Die file is niet meer.

‘Blurring’ is een probleem

Een paar weken terug kwam ik ineens in een file terecht. Een of andere verkeershufter had waarschijnlijk weer te laat ingevoegd, waardoor iedereen op de rem stond. Het was een vreemde gewaarwording om voor het eerst sinds een jaar weer stil te staan op een snelweg.  Wat werken er weinig mensen thuis, dacht ik nog, maar misschien waren ze wel net als ik op weg naar de Carwash. Ik zette de muziek aan, ging eens lekker achterover zitten en liet deze nostalgische sensatie over me heen komen. Het smaakte naar meer.

Door het gebrek aan file (of gewoon de reis naar huis of werk) is ‘blurring’ een steeds nijpender probleem. Alles loopt door elkaar heen. We doen onze computer dicht en zijn meteen thuis, maar of onze hersenen dat altijd begrijpen is de vraag. Het gevaar is dat we ‘aan’ blijven staan. Die keukentafel waaraan we werken en een half uur later eten zal met werk geassocieerd blijven. Ik verwacht dat mensen in de toekomst meer thuis zullen blijven werken, maar zeker niet voor 100%. Daarvoor zijn het menselijk contact en de file te belangrijk. Voor nu raad ik een ieder aan om na het werk andere kleren aan te trekken, de fiets te pakken en een zinloze ronde door de wijk te fietsen.

(Foto: Jacek Dylag on Unsplash)