Deze herfst kwam het boek ‘Man zonder rijbewijs’ van Oek de Jong uit. De schrijver, inmiddels zeventig, heeft enkele jaren terug een dappere poging gedaan zijn rijbewijs te halen. Een prachtig boek, waarin hij niet alleen de rijlessen op herkenbare wijze beschrijft, maar ook de rol van auto’s in zijn levensgeschiedenis en de ontwikkeling van Amsterdam (de stad waar hij zijn rijlessen onderging) ontvouwt. Het boek bracht mij weer even terug bij mijn eigen rijlessen. Mijn instructeur heette Peter en was een voormalig sergeant bij het Korps Mariniers. Dat was ook te merken aan zijn Spartaanse aanpak. Om de haverklap kreeg ik militaire termen te horen als ‘Check, Check, double check’, alsof ik een zojuist geassembleerd wapen aan hem moest tonen. Als ik bij het keren op de weg de stoep te hard raakte keek hij me aan alsof hij op het punt stond mijn lichaam dubbel te vouwen. Het werkte wel. Hij had een hoog slagingspercentage. Ook ik was in een keer van Peter af.

 Autorijden als metafoor
Leren autorijden is een vreemd gebeuren. Persoonlijk had ik geen enkele ervaring met autorijden toen ik voor het eerst naast Peter plaatsnam. Ja, sturen had ik wel eens gedaan zittend op mijn vaders schoot op een verlaten landweggetje, maar dat was het dan ook zo’n beetje. Twee voeten, drie pedalen… Hoe dan? In een paar maanden tijd maak je je allerlei vaardigheden meester en leer je ook nog het verkeer lezen. En dan ineens is het over. Oek de Jong beschrijft dat heel mooi. Je bouwt voor een paar maanden een band op met de instructeur, maar zodra je het roze pasje hebt, is die band ook plotsklaps verdwenen. De instructeur is alweer onderweg naar een nieuwe leerling. 

De auto en leren autorijden gebruik ik vaak als metafoor in gesprekken met mensen. Ik begeleid regelmatig studenten die op gang moeten komen in hun proces en daarin net een extra duwtje nodig hebben, omdat ze de motivatie zijn verloren. ‘Een auto op gang brengen door te duwen (gebeurt dat überhaupt nog wel eens?) is moeilijk, maar als hij eenmaal rolt gaat het makkelijker’ is dan een veelgebruikte metafoor. En hoe heb je leren autorijden vraag ik regelmatig aan mensen die iets te leren hebben. Hetzelfde geldt voor zwemmen. Het antwoord is eensluidend: Door te doen, doen, doen. De kracht van herhaling maakt dat er ergens in ons brein iets van een patroon ontstaat waardoor ik nu in een auto stap, zonder na te denken over spiegels, pedalen of ander verkeer. Ik start de auto en rijd gewoon weg. Hetzelfde geldt als je in het water valt. Wanneer je eenmaal je zwemdiploma hebt kun je niet niet meer zwemmen. Ik probeer op deze manier ook naar het begeleiden van mensen te kijken. Het is oefenen in leven. Keuzes maken, consequent en gestructureerd oefenen en onderzoeken wat werkt en wat niet werkt.

 Kijken, klagen of meedoen
Oek de Jong verbindt het leren autorijden ook met zijn eigen levensloop. In de podcast ‘Met Groenteman in de kast’ waar Oek de Jong te gast was werd het mooi samengevat. Het leren autorijden stond voor hem synoniem aan meedoen met het leven. Was hij eerder toeschouwer geweest van het leven, een buitenbeentje, nu werd hij deelnemer. Ook hierin zie ik een mooie metafoor. Hoe vaak staan we niet aan de kant, kijkend of klagend, maar doen we niet echt mee. Omdat we niet durven of omdat we niet bereid zijn de prijs te betalen. In oplossingsgerichte coaching is het altijd de uitdaging om van een kijker of klager een klant te maken. Iemand die het stuur in handen neemt, de stoel goed zet en met twee voeten gaat leren drie pedalen te bedienen. Om daar als soort van rij-instructeur naast te zitten maakt mijn werk tot iets bijzonders. Je levert misschien een kleine bijdrage aan het leren leven van de ander: een goede vraag, een kleine aanwijzing, misschien een ingreep. Alles om het proces op gang te houden. Die ander zal misschien nooit meer aan je denken later, maar iets van jouw methodisch handelen draagt diegene voor altijd met zich mee.

 Foto door Sindre Strøm: https://www.pexels.com/

Lees verder