‘Bij ons speelt dat niet’

Het is een uitspraak die ik geregeld hoor wanneer ik kennismakingsgesprekken voer bij organisaties. Vaak in de context van sociale veiligheid. Er is dan het beeld dat mensen binnen de organisatie goed met elkaar omgaan – en dat beeld lijkt bevestigd te worden als ik als vertrouwenspersoon weinig tot geen meldingen binnenkrijg. Er wordt opgelucht ademgehaald: “Het gaat goed bij ons.”

Natuurlijk, het kan echt goed gaan. Maar mijn ervaring leert dat signalen van sociale onveiligheid lang niet altijd doordringen tot de top. Niet iedereen spreekt zich uit over grensoverschrijdend gedrag. En geen meldingen betekent niet per se dat er niets aan de hand is.

 Waarom houden mensen hun mond?
In gesprekken met melders merk ik regelmatig terughoudendheid in het daadwerkelijk ‘iets doen’ met hun ervaring. De redenen daarvoor zijn vaak complex en menselijk. Enkele veelvoorkomende:

1. Twijfel aan de eigen beleving
   Mensen vragen zich vaak af: “Stel ik me niet aan?” of “Waarschijnlijk bedoelde die ander het niet zo”. Deze twijfel is begrijpelijk. Het bespreekbaar maken van grensoverschrijdend gedrag is kwetsbaar en spannend. Zelfs ‘gewone’ feedback geven is voor velen al lastig, laat staan wanneer het over sociaal onveilig gedrag gaat.

2. Angst voor de gevolgen
   De vrees voor gedoe is reëel. Denk aan een blijvend verstoorde relatie met de collega in kwestie, onbegrip vanuit het team, of zelfs het gevoel dat je positie binnen de organisatie onder druk komt te staan. Uitspreken kan voelen als een risico.

3. Verstrengelde verhoudingen
   In sommige gevallen is er sprake van sterke loyaliteit tussen een leidinggevende en bijvoorbeeld de directie. Als net die leidinggevende zich grensoverschrijdend gedraagt, is het voor een melder lastig om gehoord te worden — laat staan om vertrouwen te hebben in een eerlijke afhandeling.

En zo zijn er ongetwijfeld nog meer redenen waarom mensen liever hun mond houden. Die terughoudendheid verdient erkenning. 

Cultuur begint aan de top
Mijn ervaring is dat medewerkers zich pas écht durven uitspreken in organisaties waar leidinggevenden en directie het goede voorbeeld geven. Waar men in woord én daad laat zien dat grensoverschrijdend gedrag niet wordt getolereerd. Waar verantwoordelijkheid wordt genomen als er iets misgaat.

Bewustwording van de cultuur is dan ook een belangrijk onderdeel van mijn werk als vertrouwenspersoon. Want sociale veiligheid ontstaat niet vanzelf. Het vraagt onderhoud, aandacht en leiderschap.

 Samen werken aan vertrouwen
Bij Work Ahead geloven we dat sociale veiligheid de basis is van een vitale organisatie. Vanuit mijn rol als externe vertrouwenspersoon denk ik graag mee over bestaand beleid, of ontwikkel ik samen met jou nieuw beleid. Ik geef advies over hoe beleid in de praktijk werkt, en ondersteun leidinggevenden en teams bij het nakomen van afspraken, het aanspreken van elkaar, en het bouwen aan een cultuur van vertrouwen. 

Laten we samen werken aan een organisatie waar mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken.

Lees verder